Przęstepstwo zniesławienia (pomówienia) w internecie – jakie kary grożą sprawcy?

Czym jest zniesławienie?

Zniesławienie (inaczej – pomówienie) to przęstepstwo opisane w art. 212 kodeksu karnego:

Art. 212 [Zniesławienie]

§ 1. Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Zniesławienie – istotne elementy

Istotnym elementem zniesławienia jest to, aby informacje rozpowszechniane przez sprawcę wpływały na to, jak inni postrzegają osobę pomawianą. Zniesławienie wymierzone jest w reputację takiej osoby. Chodzi o poniżenie pomawianego lub narażenie go na utratę zaufania w życiu zawodowym.

O istocie zniesławienia wypowiedział się Sąd Okręgowy w Zielonej Górze z dnia 5.02.2018 r., sygn. akt VII Ka 1077/18:

Pomówienie może być zrealizowane nie tylko ustnie, lecz także pisemnie, oraz, między innymi, za pomocą druku, rysunku, przy użyciu technicznych środków przekazu informacji (np. telefon, internet). Pomówienie musi odnosić się do postępowania (np. popełnienie przestępstwa, prowadzenie niemoralnego trybu życia) lub właściwości (np. alkoholizm, narkomania, zboczenie płciowe, choroba psychiczna), które mogą poniżyć daną osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Zniesławienie a opinie w Internecie i mediach społecznościowych

Zniesławienie w Internecie i mediach społecznościowych staje się coraz częstszym problemem, ponieważ negatywne komentarze i opinie mogą błyskawicznie dotrzeć do szerokiego grona odbiorców. Warto pamiętać, że nawet subiektywna opinia może naruszać czyjeś dobra osobiste, jeśli zawiera nieprawdziwe fakty lub przedstawia kogoś w sposób uwłaczający. Dlatego publikując treści online, należy zachować ostrożność i dbać o umiar w swoich wypowiedziach.

W praktyce coraz częściej wszczynane są postępowania karne (oraz cywilne – procesy o naruszenie dóbr osobistych) w związku z treściami publikowanymi w sieci.

„Zarzut prawdy” a zniesławienie 

Kodeks karny przewiduje sytuacje, w których nie dochodzi do zniesławienia.

1. Gdy zarzut jest prawdziwy i jednocześnie – rozpowszechnienie informacji nastąpiło niepublicznie. Przykład: jeśli jesteś urzędnikiem i nieznajoma osoba oferuje ci łapówkę w zamian za przyśpieszenie rozpoznania jej sprawy – masz prawo powiedzieć o tym przyjaciołom przy kawie. 
2. Gdy zarzut jest prawdziwy, rozpowszechnienie informacji nastąpiło publicznie ale tylko wtedy, gdy zarzut dotyczy postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną lub służy obronie społecznie uzasadnionego interesu. Przykład: policjant w Twoim mieście regularnie prowadzi samochód pomimo nieposiadania prawa jazdy – masz prawo napisać o tym w mediach społecznościowych, ponieważ piszesz o osobie pełniącej funkcję publiczną a w interesie społecznym jest, aby osoby które stoją na straży prawa same go przestrzegały. 

Zniesławienie w praktyce

Przykład: zniesławienie na portalu X (Twitter):

Wpis dotyczył aktywisty Barta Staszewkiego. Sąd uznał, że wpis stanowi zarówno zniesławienie (art. 212 kk) oraz zniewagę (art. 216 kk).

Kary wymierzone przez Sąd to: 4 miesiące prac społecznych, 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz obowiązek przeprosin.

Odpowiedzialność karna za zniesławienie w sieci

Kary za zniesławienie: grzywna, ograniczenie i pozbawienie wolności

W przypadku stwierdzenia przez Sąd, że doszło do przestępstwa, Sąd orzeka grzywnę albo karę ograniczenia wolności (czyli w praktyce – kontrolowana praca na cele społeczne lub comiesięczne potrącanie otrzymywanej pensji).

Dodatkowo, Sąd może orzec również środek karny w postaci nawiązki (czyli zapłaty) na rzecz pokrzywdzonego lub organizacji charytatywnej. Maksymalna wysokość nawiązki w postępowaniu karnym to 100.000 zł.  

Środki karne: nawiązka, podanie wyroku do publicznej wiadomości

Co więcej, na wniosek pokrzywdzonego, Sąd orzeka podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości. Dla przedsiębiorstwa lub osoby prywatnej, której reputacja ucierpiała wskutek fałszywych oskarżeń, taki środek karny bywa często cenniejszy, niż nawiązka pieniężna.

Surowsza odpowiedzialność za użycie środków masowego komunikowania

Gdy pomówienie nastąpiło za pomocą środków masowego komunikowania się – czyli na przykład za pomocą publicznego wpisu w mediach społecznościowych – Sąd może orzec również karę pozbawienia wolności (więzienie).

Tryb ścigania i procedura karna

Oskarżenie prywatne – jak wnieść prywatny akt oskarżenia

Przęstepstwo zniesławienia jest przestępstwem prywatnoskargowym – oznacza to, że pokrzywdzony sam przygotowuje i składa do sądu akt oskarżenia, a ponieważ organy ścigania nie prowadzą w takich przypadkach śledztwa ani dochodzenia, cały obowiązek zebrania dowodów i podjęcia działań procesowych spoczywa właśnie na pokrzywdzonym.

W sprawach prywatnoskargowych pokrzywdzony może zgłosić ustną lub pisemną skargę na Policji. Zgodnie z art. 488 § 1 k.p.k. funkcjonariusze przyjmują taką skargę, w razie potrzeby zabezpieczają dowody, a następnie przekazują ją do sądu. Taka skarga działa jak prywatny akt oskarżenia, stanowiąc jego alternatywę.

Przedawnienie przestępstwa zniesławienia

Zgodnie z art. 101 § 1 pkt 3 Kodeksu karnego, przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego przedawniają się po roku od momentu, gdy pokrzywdzony pozna sprawcę, jednak nie później niż po 3 latach od popełnienia czynu. W praktyce oznacza to, że:

• prywatny akt oskarżenia trzeba złożyć w ciągu roku od ustalenia, kto dopuścił się czynu,
• jeśli sprawca pozostaje nieznany, po 3 latach od zdarzenia nie można już zainicjować postępowania karnego.

Im szybciej pokrzywdzony podejmie działania, tym łatwiej o zabezpieczenie dowodów i skuteczne prowadzenie postępowania.

Podsumowanie: jak chronić dobre imię w Internecie?

Sprawy o zniesławienie wymagają szybkiej reakcji, solidnego zabezpieczenia dowodów oraz starannie przygotowanego aktu oskarżenia. To właśnie te elementy decydują o skuteczności całego postępowania. Jeśli szukasz pomocy w tego typu sprawach, zapraszamy do skorzystania z usług naszej kancelarii, która specjalizuje się w prowadzeniu spraw o zniesławienie.