Posiadanie narkotyków a umorzenie postępowania

Umorzenie sprawy o posiadanie narkotyków- kiedy jest możliwe? Praktyczny przewodnik po art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

W polskim prawie samo zażywanie narkotyków nie jest karalne. Odpowiedzialność karna pojawia się dopiero w momencie posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych.  Nie oznacza to jednak, że w każdej takiej sprawie musi zapaść wyrok skazujący. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje ważny art. 62a, który pozwala na umarzenie postępowania w sprawach o posiadanie narkotyków.

W praktyce, przy dobrze poprowadzonej obronie, może to oznaczać, że:

• sprawca w ogóle nie usłyszy zarzutów, albo
• postępowanie zostanie umorzone już na wczesnym etapie,
• albo sąd umorzy sprawę zamiast wydawać wyrok skazujący.

Zgodnie z art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie w sprawie o posiadanie narkotyków, jeżeli łącznie spełnione są trzy warunki:

1. Posiadana ilość narkotyków jest nieznaczna,
2. Narkotyki są przeznaczone wyłącznie na własny użytek,
3. Orzekanie kary jest niecelowe- ze względu na okoliczności czynu i niski stopień społecznej szkodliwości.

Kluczowe jest to, że decyzja o umorzeniu nie jest automatyczna. Nawet jeśli ilość jest mała i ewidentnie „na własny użytek”, organy ścigania nie mają obowiązku zastosować art. 62a. To uprawnienie, a nie nakaz. Trzeba ich do tego przekonać.

Co to znaczy „nieznaczna ilość” narkotyków?

Polskie prawo nie zawiera sztywnych tabel z gramami, po których przekroczeniu ilość przestaje być „nieznaczna”. Ocena jest zawsze konkretna i indywidualna–  zależy m.in. od:

• rodzaju substancji (np. marihuana, amfetamina, kokaina, MDMA),
• przeciętnego „jednorazowego” użycia,
• liczby porcji, jakie z zabezpieczonej ilości można sporządzić.

To daje organom ścigania i sądowi dużą swobodę oceny, ale jednocześnie otwiera pole do argumentacji obrony.

Własny użytek – jak to rozumieć?

Drugim warunkiem jest to, że narkotyki mają być wyłącznie na własny użytek. W praktyce oznacza to, że:

• nie ma żadnych dowodów na sprzedaż, udostępnianie czy częstowanie innych,
• nie ma śladów typowego obrotu (podział na porcje, wagi, „dilery”, korespondencja o sprzedaży),
• okoliczności wskazują na charakter „rekreacyjny” / konsumpcyjny.

Jeżeli pojawią się elementy sugerujące handel, instytucja z art. 62a praktycznie odpada.

„Niecelowość karania” i niski stopień społecznej szkodliwości

Tu pojawia się najważniejszy element: przekonanie organów ścigania, że w tej konkretnej sprawie karanie jest niecelowe. Trzeba zbudować spójny obraz sprawcy i zdarzenia.

Co może przekonać prokuratora lub sąd?

• Dotychczasowa niekaralność – brak wcześniejszych wyroków, szczególnie za przestępstwa umyślne,
• Dotychczasowy sposób życia – stabilna praca, nauka, brak konfliktów z prawem, pozytywne opinie,
• Okoliczności posiadania – incydent, jednorazowa sytuacja, „głupota młodości”, a nie stałe, zorganizowane zażywanie / dystrybucja,
• Młody wiek i brak doświadczenia życiowego,
• Okoliczności wejścia w posiadanie –sytuacja towarzyska, brak pełnej świadomości konsekwencji,
• Podjęcie terapii lub konsultacji – jeśli pojawia się ryzyko uzależnienia, podjęcie leczenia bardzo dobrze wygląda w oczach organów ścigania.

Elementy te składają się na ocenę społecznej szkodliwości czynu, o której mowa w art. 115 § 2 Kodeksu karnego (m.in. rodzaj dobra zagrożonego, rozmiar szkody, sposób działania, motywacja, właściwości i warunki osobiste sprawcy).

Kiedy może dojść do umorzenia?

Zgodnie z art. 62a, postępowanie może zostać umorzone:

• już na samym początku, nawet przed wszczęciem śledztwa lub dochodzenia–  czyli tuż po tym, gdy policja/prokuratura dowie się o przestępstwie,
• ale także na dalszym etapie–  również już przed sądem.

W pierwszym wariancie sprawca może nawet nie usłyszeć formalnych zarzutów.
W drugim – sprawa może zakończyć się umorzeniem zamiast wyroku skazującego.

Jak działać w praktyce? Kilka kluczowych kroków

W sprawach o posiadanie narkotyków warto jak najszybciej skontaktować się z adwokatem / radcą prawnym, który ma doświadczenie w sprawach narkotykowych. Prawnik:

1. przeanalizuje materiał dowodowy,
2. oceni realne szanse na umorzenie,
3. zaplanuje taktykę (62a, warunkowe umorzenie, inna forma zakończenia).

Bardzo ważne jest zgromadzenie materiałów pokazujących sprawcę w jak najlepszym świetle, np.:

2. opinie ze szkoły, uczelni lub miejsca pracy,
3. potwierdzenia zaangażowania społecznego, wolontariatu, działalności sportowej,
4. dokumenty potwierdzające podjęcie terapii lub konsultacji psychologicznej / uzależnień,
5. zaświadczenia o niekaralności lub brak wcześniejszych wyroków.
6. Rzetelna współpraca z obrońcą.

Warunkowe umorzenie postępowania – alternatywa dla art. 62a

Jeżeli z różnych przyczyn organy ścigania nie zastosują art. 62a, wciąż możliwe jest skorzystanie z instytucji warunkowego umorzenia postępowania (art. 66 i nast. k.k.), o czym w następnym wpisie.

Jeżeli jesteś w sytuacji, w której zatrzymano Cię z narkotykami, wezwano Cię na przesłuchanie, postawiono Ci zarzut z art. 62 u.p.n., warto jak najszybciej skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym, aby ocenić szanse na umorzenie postępowania.